Μια απίθανη συμβίωση που προστατεύει τον άνθρωπο και άλλα ζώα από τις εισβολές μικροβίων ανακαλύφθηκε σε μια σειρά εργαστηριακών πειραμάτων: η βλέννα που καλύπτει μεγάλες επιφάνειες του σώματος, όπως το στόμα και το πεπτικό σύστημα, φιλοξενεί τεράστιους πληθυσμούς φάγων, ιών που τρέφονται αποκλειστικά με βακτήρια.
Οι ερευνητές του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Σαν Ντιέγκο πέρασαν χρόνια συλλέγοντας δείγματα βλέννας από μια πληθώρα ζώων, από τα σκουλήκια μέχρι τα κοράλλια. Παρατήρησαν κάποια στιγμή ότι τα δείγματα αυτά περιείχαν τουλάχιστον τέσσερις φορές περισσότερους φάγους σε σχέση με το γύρω περιβάλλον.
40 φάγοι για κάθε βακτήριο στα ούλα
Ακόμα και στον ίδιο οργανισμό, οι φάγοι ήταν πολύ περισσότεροι στη βλέννα από ό,τι σε περιοχές χωρίς βλέννα που βρίσκονται λίγα χιλιοστά μακριά: Στο στόμα, για παράδειγμα, το σάλιο βρέθηκε να περιέχει πέντε φάγους για κάθε βακτήριο, ενώ στη βλέννα των ούλων η αναλογία ανεβαίνει εντυπωσιακά στο 40 προς 1.
«Αυτό μας οδήγησε στην ερώτηση: τι κάνουν αυτοί οι φάγοι; Προστατεύουν άραγε τον φορέα;» σχολιάζει ο Τζέρεμι Μπαρ, πρώτος συγγραφέας τηςδημοσίευσης στην επιθεώρηση PNAS.
Συμβιωτική σχέση με τη βλέννα
Τα εργαστηριακά πειράματα έδειξαν ότι οι φάγοι έχουν αναπτύξει ένα είδος συμβιωτικής σχέσης με τη βλέννα: οι ιοί αυτοί φέρουν στην επιφάνειά τους μόρια σαν αντισώματα τα οποία συνδέονται στις γλυκάνες, συστατικά της βλέννας.
Η βλέννα, αυτή η ημίρρευστη προστατευτική ουσία που καλύπτει μεταξύ άλλων τη μύτη, την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων, καθώς και τους πνεύμονες, αποτελείται από μεγάλα υδρόφιλα μόρια των οποίων το σχήμα θυμίζει βούρτσα για μπουκάλια. Αποτελούνται από έναν πρωτεϊνικό σκελετό από τον οποίο προεξέχουν μόρια σακχάρων που ονομάζονται γλυκάνες.
Το γεγονός ότι οι φάγοι έχουν εξελίξει μόρια με τα οποία συνδέονται σε συγκεκριμένες γλυκάνες μαρτυρεί ότι οι ιοί έχουν προσαρμοστεί εδώ και καιρό σε αυτό το περιβάλλον.
Προστασία από το E.coli
Οι ερευνητές μπόρεσαν μάλιστα να δείξουν στην πράξη την προστατευτική τους δράση: οι φάγοι προστάτευσαν καλλιεργημένα κύτταρα του ανθρώπινου πνεύμονα όταν οι ερευνητές τα μόλυναν εσκεμμένα με το κολοβακτηρίδιο E.coli.
Η έρευνα έδειξε ωστόσο ότι τεράστιοι πληθυσμοί φάγων υπάρχουν ουσιαστικά σε όλα τα ζώα που παράγουν βλέννα. Και αυτό υποδεικνύει ότι οι φάγοι διατηρούν αυτή την ασυνήθιστη συμβιωτική σχέση από την εμφάνιση της βλέννας εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Θυμηθείτε λοιπόν να ευχαριστήσετε τους μικρούς προστάτες μας την επόμενη φορά που θα φυσήξετε τη μύτη σας...
[Πηγή: Το Βήμα-Science]
